الگوي تدوين كدژئوپولتيكي در خاورميانه ؛(مطالعه موردي اُردن و تركيه )

پرستو معاوني دانشجوي كارشناسي ارشد رشته جغرافياي سياسي

كشور اُردن

كشور اردن عوامل ثابت ضعيفي دارمثلا در يك منطقه گرم و خشك قرار دارد و ضعف ژئوپولتيكي داردو چون كشورهاي همسايه آن يعني مصر و عربستان و اسرائيل با قدرت نظامي قوي در كنار آن قراردارند باعث مي شوند كه اردن از نظر عوامل ثابت ژئوپولتيكي داراي ضعف باشد و همچنين اردن به درياهاي آزاد راه ندارد و از نظر عوامل متغير فاجعه بار است .50درصد جمعيت آن فلسطين است در سال 1966جنگ بين فلسطين و اردن شد كه همه فلسطيني ها را از بين بردند .بدين سبب از سال 1967 دولت اسرائيل سياست خود را بر پايه الحاق كرانه غربي و بخش هايي از اردن به سرزمين خود مستقر ساخت تا اين قسمت از سرزمين را به فلسطيني ها دهد .و جمعيت اردن 5/8مي باشد. و چون جمعيت آن كم است كد منفي دارد و چون آب و هواي آن خشك است از نظر اقتصادي معادن خاصي ندارد مثل گاز و نفت و غيره ...و بيشتر نمك دارد كه آن هم قيمت چنداني ندارد.از نظر صنعت ،صنعت چنداني ندارد و آنچه امروز كشور اردن به آن روي آورده يكي خدمات و ديگري توريسم است و فقط از نظر سياسي يك سابقه دلالي دارد كه همين دلالي باعث شده قدرت آنها تثبيت شود .لذا با توجه به همه جهات هم ثابت و هم متغير هيچ وقت اردن نمي تواند انتخاب كند و فقط بايد كد محلي انتخاب كند.

كشور تركيه

عوامل ثابت اين كشور موقعيت جغرافيايي آن است كه از جغرافياي سياسي خوبي برخوردار است ،مرز بين اروپا و آسيا است و در واقع آسيا را به اروپا وصل مي كند علاوه بر اين يك كشور نيمه دريايي است هم خشكي دارد و هم به درياهاي آزاد راه دارد اين درياها تركيه را از طريق تنگه ها به درياهاي آزاد وصل مي كند و چون دنيا به اين تنگه ها براي تجارت نياز دارد تركيه در يك منطقه پر اهميت استراتژيك قرار دارد .پستي و بلندي ها -ارتفاعات -دريافت نزولات جوي در فصول مختلف به ويژه زمستان بر اهميت اين كشور مي افزايد و زبان خاص و ويژه از نكات مثبتي در اين سرزمين است .در عين حال داشتن اقليت بزرگ كُرد باعث تضعيف عوامل متغير آن شده است .علاوه بر اين آب و پر آبي در اين سرزمين و جاري شدن رودخانه هاي مهم خاورميانه مثل دجله و فرات به كشورهاي جنوب تركيه اهميت ژئوپولتيكي تركيه را افزايش مي دهد. موقعيت تركيه دركانون خاورميانه و وصل بودن آن به اروپا و درياي مديترانه سبب شده است كه كشورهاي نفت خيز براي انتقال نفت و گاز خود به تركيه محتاج باشد .علاوه بر اينها قدمت تركيه باعث شده است كه اين كشور از تاريخ و تمدن ويژه اي برخوردار گردد كه اين تاريخ و تمدن جلب توريسم را به اين كشور راحت كرده است .سالانه ميليون ها نفر توريسم از آثار تمدني فرهنگي -باستاني و سواحل زيباي اين كشور استفاده مي كنند و سود سر شاري را به تركيه منتقل مي كند جايگاه استراتژي تركيه آب و هواي خوب باعث شده كه بايك برنامه ريزي منظم -كشاورزي -اقتصاد و تجارت تركيه رونق بگيرد. اينها عواملي است كه مي تواند در نتيجه گيري ما را به اين سمت سوق دهد كه بگوييم از پتانسيلها و ظرفيت هاي بالايي از نظر عوامل ثابت و عوامل متغير ژئوپولتيكي برخوردار است و مي توان كد منطقه اي براي خود اتخاذ كند