ايران قدرت منطقه خاورميانه

بهناز شيرازي -دانشجوي كارشناسي (رشته جغرافياي سياسي)

هرگاه صحبت از مقام و موقعيت كشوري در منطقه اي مي شود ،اولين چيزي كه مطرح مي گردد ميزان و توان قدرت آن كشور در مقايسه با كشورهاي ديگر منطقه مي باشد .با توجه به اينكه طرح موضوعاتي همچون تلاش براي دستيابي به رتبه اول قدرت منطقه اي ايران در خاورميانه در سالهاي اخير مي باشد ،اين مقاله سعي بر اين دارد تا جايگاه جمهوري اسلامي ايران را بر اساس سطح قدرت در منطقه مشخص نمايد.منطقه خاورميانه مكان بزرگترين منبع سوختي ،و از ديرباز مكان قدرتهاي بزرگ و جاه طلب بسياري بوده است كه براي برتري منطقه اي تلاش مي كردند از جمله كشور آمريكا كه حتي پس از پايان جنگ سرد آرايش نظامي خود را در اين منطقه حفظ نموده است.تمام اين عوامل نشانگر اهميت اين منطقه در جهان مي باشد. موقعيت ايران در منطقه خاورميانه بسيار پر اهميت مي باشد از جمله مهم ترين مشخصه هاي سرزميني كشور ايران استقرار آن در منطقه حائل مي باشد كه بدان نقش برجسته گذرگاهي بخشيده است .گذرگاهي ميان قاره هاي بزرگ جهان كه به سبب نقش پررنگي كه در مبادلات منطقه اي ايفا مي كند.حائز اهميت است .بايد گفت ايران در منطقه خاورميانه منحصر به فرد است حال سئوالي كه اينجا مطرح مي گردد اين است :با توجه به حضور ديرينه آمريكا در منطقه خاورميانه آيا ايران مي تواند قدرت برتر اين منطقه باشد؟

آمريكا به دلايلي از جمله استعمار و وجود انر‍ژي در منطقه خاورميانه حضور خود را در منطقه حفظ نموده است .مي توان گفت نفت و امنيت در رأس علايق ْآمريكا در منطقه قرار دارد و اين دو كاملا با هم مرتبط است .حفظ نظام سياسي كه موجب دسترسي اين كشور به عرضه نفت ،بازار و مسيرهاي ارتباطي و پاسداري از سرمايه گذاري و دارايي هاي آن در منطقه مي شود به واسطه عامل امنيت محقق مي شود و حضور اين كشور را در منطقه الزامي نموده است اما حضور آمريكا در قرن حاضر دستخوش تغيير و تحولات عظيم در منطقه بوده است .ناتواني ايالات متحده آمريكا تحت رهبري واشنگتن بعد از جنگ عراق و افغانستان در مديريت بحران منطقه اي شيب نسبتا متوسطي داشت و آمريكا را در گرداب سياسي و نظامي بحران هاي مختلف خاورميانه قرار داد و باعث شد نفوذ و قدرت ايران در منطقه شيب تندي به خود بگيرد .البته نبايد از اهميت منابع انرژي( نفت و گاز) و همچنين پرونده هسته اي ايران بگذريم زيرا در محاسبات راهبردي دولت آمريكا حساب ويژه اي دارد و دولت آمريكا نمي تواند در مورد اين عوامل بي تفاوت بماند .همچنين مبارزات با تروريسم و برقراري امنيت از طريق رها كردن مخالفت فصلي آمريكا با همكاري اقتصادي ايران و تحريم آن با كشور هاي ديگر مي باشدكه در حقيقت به نفع آمريكا خواهد بود . ايالات متحده به جاي اينكه منتظر سقوط جمهوري اسلامي باشد ،بايد بارژيم ايران كنار بيايد .استمرار و رويارويي آمريكا و ايران به مصلحت منافع آمريكا نيست .آمريكا خود مي داند كه ايران از توانايي هاي نظامي و وحدت و انسجام ملي زيادي برخوردار است به اقتدار و توانايي ايران حتي بر اساس انگيزه هاي ديني آگاهي دارد و فقط نمي خواهد ايران مخالف غرب باشد .منافع دراز مدت آمريكا در منطقه از جمله تأمين نيروهاي آمريكايي در منطقه (عراق و افغانستان )به كمك ايران نيازمند است .ديپلماسي قوي ايران براي كنترل بحرانها و حل و فصل بحرانهاي منطقه اي و داشتن موقعيت و توان نظامي بالا نشان دهنده نياز آمريكا به ايران براي رسيدن به اهداف خود و برقراري امنيت در منطقه خاورميانه و نشانه قدرت منطقه اي ايران مي باشد كه جايگاه مناسبي است اما كشور ايران با شناخت فرصت ها و برنامه ريزي هاي صحيح و استراتژي هاي بلند مدت نه تنها قدرت برتر منطقه اي بلكه مي توالند قدرتي جهاني باشد.